Klimaatraad adviseert: Maak duurzaam en adaptatiegedrag aantrekkelijk én vanzelfsprekend

02-03-2026 189 keer bekeken

De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) adviseert de overheid om meer in te zetten op gedragsbeleid. Zo stoten wij minder schadelijke gassen uit. En krijgen Nederlanders meer keuzemogelijkheden. Dit is ook goed voor onze gezondheid, veiligheid en natuur.

Kleine veranderingen, groot resultaat 

Tweederde van de schadelijke gassen komt door wat wij kopen en gebruiken.  Als mensen duurzamer leven en zich beter aanpassen aan klimaatverandering, komt een leefbaar en gezond Nederland dichterbij. Met een paar aanpassingen in onze levensstijl kunnen wij 17 megaton minder schadelijke gassen uitstoten. Dat is 11% van alle uitstoot. Zo komen we dichter bij de klimaatdoelen voor 2030. 

Het wordt steeds belangrijker dat wij ons aanpassen aan klimaatverandering. De overheid kan niet alle risico's verkleinen of wegnemen. 

Overheid mist kansen  

Linda Steg, voorzitter van de commissie, zegt dat de rijksoverheid kansen laat liggen. "Maak een omgeving waarin goed gedrag mogelijk en aantrekkelijk is. Dan kunnen mensen doen wat zij graag willen doen. De rijksoverheid doet dit nu te weinig. Dat is een gemiste kans." 

Het adviesrapport 'Aan de slag met gedrag! Duurzaam en adaptatiegedrag gemakkelijk en vanzelfsprekend maken' legt uit waarom gedragsverandering te weinig wordt gebruikt in klimaatbeleid. Politieke weerstand en gevestigde belangen vormen barrières. 

Van betutteling naar meer keuzes 

Gedragsbeleid wordt vaak gezien als betutteling. Dat klopt niet, stelt de klimaatraad. Gedragsbeleid kan juist keuzevrijheid opleveren. Haal barrières weg. Dan kunnen mensen doen wat zij belangrijk vinden voor milieu of gezondheid. 

Een meerderheid van de bevolking wil andere keuzes maken. Maar het moet mensen wel mogelijk worden gemaakt. De potentie van gedragsbeleid wordt nu niet genoeg benut. Daarom komt de klimaatraad met 6 aanbevelingen voor een beter en structureler gedragsbeleid. 

Aanbevelingen voor beter gedragsbeleid 

Gedragsbeleid werkt beter als het ingrijpt op belangrijke factoren. Deze factoren bepalen onze keuzes en gedrag. Keuzes en gedrag hebben meerdere oorzaken. Daarom hebben wij een mix van beleidsinstrumenten nodig. Stimuleer eerst het gewenste gedrag. Ontmoedig daarna het schadelijke gedrag. Neem verkeerde prikkels weg. Bijvoorbeeld subsidies voor fossiele brandstoffen en reclame voor vliegen. 

Aanbevelingen voor structureler gedragsbeleid 

Er zijn verschillende redenen waarom gedragsbeleid nu nog niet structureel wordt gebruikt. De belangrijkste barrières zijn:  

  • weerstand vanwege overtuigingen,  
  • sterke invloed van machtige groepen en  
  • beperkte kennis bij de overheid. 

 De tweede set aanbevelingen richt zich op het wegnemen van deze barrières. 

Bekijk de adviezen op de website van het WKR 

Cookie-instellingen