Tijdens de hittegolf van juni 2026 vond de tweede LCNK-netwerkbijeenkomst plaats. De hoge temperaturen onderstreepten het belang om het gesprek over klimaat, energie en warmte te blijven voeren. Net als tijdens het wk-voetbal lasten we een aantal extra hydratatiepauzes in voor de 30 deelnemers.
We waren te gast bij de Unie van Waterschappen, het kantoor waar NPLW en NP RES gevestigd zijn. De werkvorm was een 'kenniscarrousel'. We begonnen met drie introducties van het ministerie van EZK en Netbeheer Nederland, het ministerie van BZK en de Universiteit van Amsterdam. Daarna gingen de deelnemers met de sprekers én met elkaar in gesprek.
De rode draad? Begin niet bij je beleidsdoel of technische uitleg, maar bij de belevingswereld van mensen. Wat herkennen zij? Waar haken ze op af? En welk handelingsperspectief voelt haalbaar? Hieronder vind je een korte terugblik op de belangrijkste inzichten.
Het Grote Stroomgesprek: de 'making of' het publieksverhaal over netcongestie
Esther Luijk van het ministerie van EZK en Kelvin Groeneveld van Netbeheer Nederland namen ons mee in de ontwikkeling van Het Grote Stroomgesprek: een gezamenlijk publieksverhaal over het volle stroomnet. Netcongestie is een technisch en bestuurlijk ingewikkeld onderwerp. Toch raakt het steeds vaker aan het dagelijks leven van bewoners, ondernemers en maatschappelijke voorzieningen. Denk aan nieuwe woningen, scholen of winkels die soms moeten wachten op een aansluiting. De makers kozen daarom niet voor een uitleg die begint bij kabels, transformatorhuisjes of systeemproblemen, maar bij herkenbare situaties thuis. Veel mensen gebruiken stroom vooral op hetzelfde moment: koken, wassen, laden, verwarmen en apparaten aanzetten na werk of school. Het publieksverhaal maakt duidelijk dat stroom niet ‘op’ raakt, maar dat het net wel vol kan raken als we tegelijk veel vragen of terugleveren. Een belangrijk inzicht: mensen willen best bijdragen, maar onderschatten vaak hun eigen invloed. Daarom combineert het verhaal drie gedragsdoelen: begrijpen wat er gebeurt, willen meedoen omdat het eerlijk en haalbaar voelt, en kunnen handelen met concrete keuzes. Denk aan de wasmachine overdag aanzetten, de auto ’s nachts laden of apparaten met een timer slimmer spreiden. Kleine keuzes worden sterker als een hele straat meedoet.
Bekijk het Grote Stroomgesprek
Woningeigenaren in beweging brengen
Paul Barker van het ministerie van BZK liet zien hoe onderzoek helpt om communicatie over isolatie beter te laten aansluiten bij woningeigenaren. De isolatiestandaard geeft aan wanneer een woning goed genoeg is geïsoleerd om aardgasvrij verwarmd te kunnen worden. Maar als communicatieve boodschap werkt zo’n technische standaard niet vanzelf. Voor veel mensen voelt de term abstract, ingewikkeld of als een norm die van bovenaf wordt opgelegd. Het onderzoek achter de communicatiestrategie combineerde literatuurstudie, expertinterviews, co-creatie en kwantitatieve toetsing. Daaruit kwam naar voren dat woningeigenaren vooral behoefte hebben aan zekerheid, gemak en vertrouwen. Ze willen weten of ze de juiste keuze maken, wat het oplevert en waar ze betrouwbare informatie kunnen vinden. Technisch taalgebruik, versnipperde informatie en beleidsmatige termen zorgen juist voor afhaken.
Een andere formulering bleek beter te werken: “Is jouw woning al klaar voor de toekomst?” Die vraag nodigt uit om na te denken, zonder directief te worden. Ook sluit de boodschap beter aan bij persoonlijke voordelen: comfortabel wonen, warm in de winter, koel in de zomer en een lagere energierekening. Verbeterjehuis.nl wordt daarbij gepositioneerd als eerste stap: één plek voor informatie, tools, ervaringsverhalen, persoonlijk advies en verwijzing naar lokale ondersteuning. De les voor communicatieprofessionals: maak beleid persoonlijk relevant en geef mensen een overzichtelijke eerste stap.
Bekijk de onderzoeksresultaten
AI als gesprekspartner bij participatie
Jeroen Jonkman en Lotte Willemsen van de Universiteit van Amsterdam gingen in op een onderwerp dat in veel communicatieteams inmiddels speelt: het gebruik van AI bij participatie- en communicatievraagstukken. AI wordt al gebruikt voor bewonersbrieven, participatieplannen, stakeholderanalyses en het voorbereiden van bijeenkomsten. Dat kan veel tijd besparen. Maar AI doet meer dan tekst produceren. Het geeft ook richting aan hoe een probleem wordt geframed, welke bewonersbeelden opduiken en welke oplossingen vanzelfsprekend lijken.
Daarom onderzoeken Jeroen en Lotte welke ideeën over participatie terugkomen wanneer professionals AI inzetten bij klimaat-, warmte- en energievraagstukken. Welke taal gebruikt AI in haar antwoorden? En welke aannames zitten daarin verstopt? Tijdens de kenniscarrousel verzamelden zij praktijkervaring van deelnemers. Waarvoor gebruiken communicatieprofessionals AI nu al? Welke prompts gebruiken zij? Welke context voegen ze daaraan toe? En wat beketent dat voor het antwoord?
Zo werd de kenniscarroussel onderdeel van het onderzoek zelf. De belangrijkste vraag bleef hangen: kan je AI alleen als hulpmiddel gebruiken, of beïnvloedt AI ook ongemerkt onze professionele blik op participatie?